Szukaj


Balnica

Balnica
W Balnicy (fot. P. Szechyński)
Balnica to wieś królewska, założona na prawie wołoskim w 1549 r., nad potokiem spływającym z pasma granicznego do Osławy. Pierwotnie nazywała się Bannica. Lokowana na podstawie przywileju wydanego przez starostę sanockiego Piotra Zborowskiego dla Iwana, syna Stecza, kniazia z Woli Michowej. Teren potrzebny do założenia osady został wykrojony z gruntów wsi Smolnik.

Wg lustracji dóbr królewskich z 1565 r. „tę wieś ab Anno Domini 1549, począł zasadzać niejaki Iwan Steczkowicz nad potokiem Bannica rzeczonem, pod górą Beskidem, przy wielkim lesie, w której na ten czas jest gospodarzów osiadło ab Anno Domini 1561 siedm, którzy wymierzywszy sobie łanów pięć, poczęli je kopać niedawno, a iż wielkie i gęste lasy mają , tedy ich też mało wykopali. Żadnej dani nie dawają , bo jeszcze mają swobody ad decursum lat dwanaście”. We wsi był jeszcze jeden łan dla kniazia.

Okoł 1560 r. Próbowano lokować na gruntach Balnicy nową wieś o nazwie Banniczka (nad potokiem Banniczka). W roku 1616 we wsi było już 17 łanów uprawnych, ale po spustoszeniach dokonanych przez wojska Jerzego Rakoczego obrobiono mu tylko jeden łan. Podnosząca się z ruin wieś została w 1686 r. doszczętnie zrabowana przez bandę węgierskich tołhajów. Straty oszacowano na 4000zł. Ostatnia lustracja z 1771 r. wykazała znów istnienie 18 łanów uprawnych.

Jedyne obecnie zabudowanie wsi (fot. P. Szechyński)
W czasach zaborów wieś stała się częścią dóbr kameralnych (rządowych) i została sprzedana przywatnemu właścicielowi. W 1898r. budowano kolejkę wąskotorową Nowy Łupków – Cisna. Pomiędzy Balnicą a Solinką prawie kilometrowy odcinek torów znajdował się po węgierskiej stronie. Po roku 1918, kiedy powstała granica czechosłowacko – polska, każdy pociąg był eskortowany przez straż graniczną. Na podstawie nowego wytyczenia granic z dnia 1 listopada 1938r. cały szlak tej kolejki znalazł się w granicach Polski.

W 1921r. było w Balnicy 75 domów i 470 mieszk. (426 grekokatolików, 33 rzym. kat. 11 mojż. )

Istniała tu drewniana grekokatolicka cerkiew filialna pw. Św. Michała Archanioła z 1856r. Obok stała murowana dzwonnica. Po 1945r. wieś została całkowicie wysiedlona a domy zniszczone. 25 kwietnia 2006 roku na terenie wsi wykopany został dzwon - prawdopodobnie pochodzący z miejscowej dzwonnicy. Wielki - 625 kilogramowy - zabytek został znaleziony przez Marka Gosztyłę z Radoszyc. Wykopali go pracownicy Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, gdzie został zabrany i znajduje się do chwili obecnej.

Dziś jest tu tylko malownicza dolina i pozostałości przycerkiewnego cmentarza. Cały teren dawnej wsi został przekazany Lasom Państwowym, spora część terenu została zalesiona. Doliną Balnicy biegnie szlak turystyczny koloru żółtego, którym możemy dojść z Woli Michowej do Osadnego po słowackiej stronie. W północnej części doliny pozostałości młyna i tartaku oraz najbardziej cenny zabytek Balnicy: murowana kaplica przydrożna nakryta baniastym dachem, a obok źródło uchodzące za cudowne, w środkowej części zachował się żeliwny krzyż przydrożny z roku 1898.

 
źródło: Mapa PITER Kartografia, Piotr Kamiński, Warszawa 1995
 

Zobacz także:

Dzwon z Balnicy - fotoreportaż z odkopania zabytku

Kapliczka w Balnicy - o remoncie słów kilka 

 
Materiały prezentowane na stronach serwisu (teksty, zdjęcia) chronione są prawem autorskim. Wykorzystanie wymaga zgody redakcji.
 © OKiWM 2006 www.komancza.info
 współpraca: Twoje Bieszczady
hosting i wdrożenie CMS webfabryka.pl © 2006