Szukaj


Duszatyn
Duszatyn
Krzyż przydrożny (fot. P. Szechyński)
Duszatyn to dziś niewielka osada leśna, ulokowana o podnóży Wysokiego Działu, przy ujściu potoku Olchowaty do Osławy, pomiędzy Prełukami a Mikowem.
 
Wieś lokowana na prawie wołoskim przed rokiem 1572 (wówczas nazywała się Piekarki), była często nękana przez węgierskich tołhajów oraz J. Rakoczego. Ci pierwsi spalili ją ostatecznie niemal doszczętnie w roku 1686. Po tych wydarzeniach Duszatyn został ponownie zasiedlony dopiero w czasach zaborów. Ostatnimi jej właścicielami byli Jan i Stanisław Potoccy z Rymanowa, którzy nabyli ją końcem XIXw.
 
W roku 1925 zbudowano tu cerkiew greckokatolicką pw. św. Włodzimierza Wielkiego. Znajdowała się ona na tzw. Równi - płaskim terenie pomiędzy obecną drogą a rzeką Osławą. Było to obiekt drewniany, wzniesiony w narodowym stylu ukraińskim, na planie krzyża greckiego, zwieńczony ośmioboczną kopułą nad nawą oraz dachami kalenicowymi nad pozostałymi jej częściami. Przed cerkwią (od strony zachodniej) stała drewniana dzwonnica słupowa, w okresie późniejszym oszalowana pionowo deskami. Cerkiew została zniszczona w latach pięćdziesiątych XXw., nie zachował się obecnie żaden ślad po jej istnieniu.
 
Duszatyn
Most kolejki oraz bród w Duszatynie (fot. P. Szechyński)
Po zakończeniu II wojny światowej cała ludność Duszatyna została wysiedlona a zabudowa wsi zniszczona. Stojące obecnie w Duszatynie domy, powstały końcem lat 50 (XXw.), jako budynki pracowników leśnych. Wybudowano tu wówczas tartak oraz stacyjkę kolejki wąskotorowej na trasie łączącej Rzepedź ze Smolnikiem. Trwały wtedy intensywne prace nad przywróceniem tego (powstałego w 1923r.) odcinka, gdyż został on całkowicie zniszczony przez UPA - włącznie z wysadzeniem wszystkich przepustów i mostów. W samym Duszatynie zmieniono nieco przebieg jej trasy - niegdyś omijała stację, skręcając przed nią w prawo (jadąc od strony Prełuk) i przejeżdżała na drugą stronę Osławy. Zachowały się po tym nikłe ślady w postaci dawnych nasypów. Kolejka woziła również turystów - odcinek ten jednak został definitywnie zamknięty w roku 1994.
 
Obecny Duszatyn to zaledwie kilka domów oraz długi barak. Po dawnych czasach zachował się jedynie żeliwny krzyż przydrożny osadzony na betonowym cokole, znajdujący się na rozstaju. Przez wieś biegnie szlak czerwony z Komańczy do Wołosatego. W Duszatynie skręca przy owym krzyżu na wschód i wspina się na Chryszczatą, mijając po drodze jedną z osobliwości przyrodniczych: jeziorka duszatyńskie.
 
W Duszatynie do niedawna funkcjonował sezonowy bar oraz pole namiotowe. Obecnie pole użytkowane jest sporadycznie, formalnie nieczynne. Bar działa w sezonie letnim.
 
Warto zobaczyć: 
  • rezerwat przyrody Przełom Osławy pod Duszatynem. Urokliwe miejsce w którym rzeka tworzy sporej wielkości zakole (Łokieć) omijące wzgórze. Przy ścieżce do rezerwatu (nieoznakowana) największy most wąskotorówki - pięćdziesięciometrowej długości żelbetonowa konstrukcja w postaci łuku przerzuconego przez Osławę.
  • rezerwat Jeziorka Duszatyńskie - dwa niewielkie jeziorka osuwiskowe, powstałe wskutek osunięcia mas skalnych i ziemi w roku 1907, które zatamowały potok.
  • wodospadzik na Olchowatym - niewielki próg na potoku, tworzący ok.2m wysokości spad wody - znajduje się przy szlaku czerwonym, kilkanaście minut od skrzyżowania w Duszatynie.
P. Szechyński
 
Duszatyn - widok z samolotu (fot. unipha)
 

 
Materiały prezentowane na stronach serwisu (teksty, zdjęcia) chronione są prawem autorskim. Wykorzystanie wymaga zgody redakcji.
 © OKiWM 2006 www.komancza.info
 współpraca: Twoje Bieszczady
hosting i wdrożenie CMS webfabryka.pl © 2006