Szukaj


Kulaszne
Image
Kapliczka (fot. P. Szechyński)
Kulaszne położone jest przy szosie Komańcza - Zagórz, pomiędzy Szczawnem a Brzozowcem, przy malowniczych serpentynach wspinających się tu od Szczawnego.
 
Pierwsze wzmianki o Kulasznem pochodzą z roku 1538, natomiast przywilej lokacyjny został nadany kilka lat później (1546) przez Mikołaja Wolskiego - starostę sanockiego. Wieś lokowano na prawie wołoskim. Nazwa pochodzi prawdopodobnie od lokalnej potrawy - kuleszy, która była kleikiem z mąki a tu oznaczała zapewne grząskie i błotniste miejsce. Inna wersja nazwę przypisuje królewszyźnie do której należała wieś - mówiono wówczas: "idę ku laszkom", stąd Ku-laszne.
 
Do 1772 roku Kulaszne należało do województwa ruskiego, ziemi sanockiej. Od 1772 do cyrkułu leskiego, a następnie sanockiego w Galicji. Do I wojny światowej podlegało pod powiat sądowy Sanok, gmina Bukowsko i parafię łacińską w Bukowsku.
 
Image
Kulaszne, początek serpentyn (fot. P. Szechyński)
Po rozbiorach Polski wieś przeszła na własność rodziny Truskolaskich. Po uruchomieniu w roku 1872 linii kolejowej Zagórz - Łupków, dziedzic Truskolaski wybudował w Kulasznem zakład klimatyczny (kurort). W roku 1880 działał on jako zakład leczniczy klimatyczno-żętyczny, posiadał wszelkie wody mineralne, restaurację. Ze względu na lokalizację (prawdopodobnie) nigdy nie rozwinął się na szerszą skalę i posiadał niewielu gości.
 
W roku 1912 (wg innych  źródeł w 1906) zbudowano cerkiew greckokatolicką pw. św. Michała Archanioła. Był to obiekt drewniany, typ północnowschodni w wariancie bezwieżowym (wschodniołemkowski), pozornie dwudzielny z przedsionkiem od zachodu. Nawa i prezbiterium połączone, o tej samej wysokości, nakryte dachami kalenicowymi. Zwieńczenia w postaci baniastych hełmów. Po roku 1949 była użytkowana wspólnie przez katolików rzymskich i greckich. Strawił ją pożar w roku 1974. Nie została odbudowana - na jej miejscu postawiono kościół rzymskokatolicki w nowoczesnym "stylu". Obok zachowała się murowana dzwonnica z początku XXw.
 
Image
Kulaszne, nowa cerkiew (fot. W. Gosztyła)
W roku 2004 w Kulasznem rozpoczęto budowę nowej cerkwi. Zaprojektował ją inż. Bogdan Jezierski. Ulokowano ją obok cmentarza, mniej więcej w połowie serpentyn. Konsekracja cerkwi pw. Michała Archanioła odbyła się 15 lipca 2006. W uroczystościach wzięło udział kilkunastu kapłanów greckokatolickich z Polski i ze Słowacji. Obecny był także kapłan prawosławny z pobliskiej Komańczy, kapłani rzymskokatoliccy z sąsiednich miejscowości i z Sanoka; śpiewy liturgiczne prowadził chór parafii greckokatolickiej ze Svidnika na Słowacji. Oprócz mieszkańców Kulasznego i okolic, w uroczystościach uczestniczyły osoby, które zostały przesiedlone z tych terenów w ramach akcji „Wisła” lub same rozjechały się po Polsce i świecie. Emigranci z Kulasznego mieszkają głównie w Stanach Zjednoczonych i w Kanadzie. To dzięki ich pomocy finansowej oraz wsparciu innych ofiarodawców indywidualnych, udało się pokryć koszt budowy, wynoszący ponad 300 tysięcy złotych.
 
Na cmentarzu w Kulasznem pochowany jest znany bieszczadzki artysta-rzeźbiarz Andrzej Wasielewski, bardziej znany jako Jędrek Połonina (1949-1995). Kulaszne było miejscem gdzie pomieszkiwał przed śmiercią, zginął tragicznie 4 września 1995 w Komańczy, na szosie pomiędzy stacją PKP a nieistniejącą już w ówczesnej formie restauracją-knajpą "Pod kominkiem". Jego charakterystyczny grób z krzyżem z końskich podków, znajduje się w prawym narożniku cmentarza.
 
Image
Chatka w której mieszkał J. Połonina i J. Zubow (fot. W. Gosztyła)
Przez okolicę (kilkaset metrów za Kulasznem w kierunku Brzozowca) przebiega szlak niebieski z Sanoka na Chryszczatą, przez Suliłę oraz niedawno wyznakowany szlak szwejkowski. Na terenie wsi zachowały się dwie ciekawe kapliczki z XIXw., oraz kilka chat w starszym stylu.
 
Opracowanie: P. Szechyński 
 
 
Literatura:
- W Gminie Komańcza, Krosno 1999,
- Cerkwie Drewniane Karpat; Polska i Słowacja; Rewasz 2003
- www.ekumenizm.pl
 
 
 
 
 
 
 

Image
Grób Jędrka Połoniny (fot. P. Szechyński)

Image
Tablica na grobie Jędrka Połoniny (fot. P. Szechyński)
 

 
 
Polecamy:  Noclegi Bieszczady
 
Materiały prezentowane na stronach serwisu (teksty, zdjęcia) chronione są prawem autorskim. Wykorzystanie wymaga zgody redakcji.
 © OKiWM 2006 www.komancza.info
 współpraca: Twoje Bieszczady